Phương pháp chênh áp là cách kinh điển để định lượng khí truyền qua màng và tấm nhựa. Mẫu thử được kẹp giữa hai buồng: phía cao áp nạp khí thử, phía thấp áp được hút chân không, và chênh áp kết quả — thường 0,1 MPa — đẩy khí xuyên qua màng. Cảm biến áp suất nhạy theo dõi sự tăng áp phía thấp, và độ dốc của đoạn ổn định cho tốc độ truyền khí theo cm³ trên m² trên 24 giờ trên 0,1 MPa. Trên quốc tế, phương pháp này được quy định trong ISO 15105-1:2007, với ISO 2556 và ASTM D1434 phương pháp A là các tương đương được trích rộng rãi; các ấn bản quốc gia giữ cùng hình học, điều kiện và cách tính. Vì một giá mẫu phục vụ mọi khí không độc, phương pháp này vẫn là lựa chọn tham chiếu cho công việc hệ số thấm.
1. Bản sửa đổi 2022: một phương pháp tách thành hai phần
Những ấn bản cũ gộp nguyên lý, thiết bị và quy trình vào một văn bản duy nhất. Thế hệ sửa đổi 2022 tách thành hai phần: phần chênh áp và phần áp bằng công bố cùng ngày, phản chiếu ISO 15105-1 và ISO 15105-2. Bản sửa đổi cũng chính thức hóa hai đường dò phía thấp áp — cảm biến áp suất nhạy và sắc ký khí — và neo phép đo độ dày vào một tiêu chuẩn dày màng riêng. Với phòng thí nghiệm, hiệu quả là cây quyết định rõ hơn: chênh áp cho công việc đa khí và hệ số thấm, áp bằng cho giám sát oxy liên tục. Các quy định mới về màng ghép trích dẫn trực tiếp tiêu chuẩn phương pháp, nên trích đúng ấn bản hiện hành rất quan trọng mỗi khi báo cáo được kiểm toán.
2. Nguyên lý và hai đường dò phát hiện
Vật lý đơn giản nhưng thực thi không đơn giản. Mẫu thử ngăn cách hai buồng: phía thấp áp được hút chân không, khử khí để loại bỏ các khí hấp phụ mà nếu không sẽ ngụy trang thành truyền khí, rồi được cô lập khỏi bơm, trong khi phía cao áp nhận khí thử ở khoảng 0,1 MPa trên chân không. Khí xuyên qua màng dưới gradient áp suất và cảm biến ghi sự tăng áp phía chân không theo thời gian; đoạn tuyến tính ổn định chính là phép đo. Giám sát buồng chân không trước khi nạp khí cho biết rò rỉ nền của hệ thống, và nền đó — mặt kín, gioăng, đường ống — thiết lập giới hạn phát hiện của toàn bộ máy. Mỡ chân không trên mặt kín giúp ích, nhưng thừa mỡ nhiễm bẩn cảm biến hoặc bịt mép màng.
3. Mẫu thử và điều kiện thử
Mẫu thử cần phẳng, không nếp gấp, không lỗ kim, không vết bẩn, đường kính khoảng 97 mm, dày không quá 3 mm, mỗi điều kiện ít nhất ba mẫu song song. Độ dày đo tại năm điểm trở lên trên từng mẫu theo tiêu chuẩn dày màng và lấy trung bình. Vật liệu hút ẩm cần sấy khô kỹ, hoặc điều hòa 48 giờ trở lên trong khí quyển chuẩn, vì nước hấp phụ làm thay đổi cả thể tích tự do lẫn chất lượng kín. Màng tráng kim loại và lá nhôm mỏng được thao tác nhẹ nhàng khi kẹp — nếp gấp hình thành ở đó chính là lỗ kim trá hình. Mỡ chân không trên mặt kín giữ mỏng và đều: đủ để kín, không bao giờ đủ để dính lên màng hay cảm biến.
| Mục | Yêu cầu |
|---|---|
| Nhiệt độ thử | 23 °C ± 2 °C (thông thường; mở rộng theo thỏa thuận) |
| Chênh áp không đổi | 0,1 MPa (khí thử phía cao áp, chân không phía thấp áp) |
| Mẫu thử | Φ97 mm, dày ≤3 mm, không nếp gấp hay lỗ kim |
| Mẫu song song | ≥3 mỗi điều kiện |
| Đo độ dày | ≥5 điểm mỗi mẫu, tiêu chuẩn dày màng |
| Khí thử | O2, CO2, N2, không khí v.v., độ tinh khiết ≥99,5% |
| Kết quả | Ba chữ số có nghĩa |
4. Tính toán và đơn vị
Tốc độ truyền khí lấy từ đoạn tuyến tính ổn định: tốc độ tăng áp phía thấp áp được hiệu chỉnh cho thể tích buồng và diện tích thử, quy đổi về thể tích tương đương ở nhiệt độ áp suất chuẩn, báo cáo theo cm³ trên m² trên 24 giờ trên 0,1 MPa — còn biểu thị được theo cm³/(m²·ngày·Pa) hoặc mol/(m²·s·Pa). Nhân với độ dày mẫu chuyển tốc độ truyền khí thành hệ số thấm, con số thuộc về bản chất vật liệu dùng để so sánh màng khác độ dày. Khi các mẫu song song phân tán lớn, nghi ngờ đầu tiên là lỗi kín, rò rỉ nền chưa hiệu chỉnh, hoặc các mẫu chưa được điều hòa như nhau — chứ không phải bản thân vật liệu.
5. Lựa chọn phương pháp và đối chiếu quốc tế
Chênh áp và áp bằng trả lời những câu hỏi khác nhau. Chênh áp thử mọi khí không độc trên một giá mẫu và cho hệ số thấm, độ hòa tan và hệ số khuếch tán; đường coulometric áp bằng dành riêng cho oxy và đạt tốc độ truyền thấp hơn nhiều. Gia đình quốc tế ánh xạ gọn gàng: ISO 15105-1:2007 cho phương pháp đo áp chênh áp, ISO 2556 và ASTM D1434 phương pháp A là các tương đương được trích rộng rãi, JIS K7126-A tại Nhật. Dù tem nhãn nào trên báo cáo, hãy xác nhận ấn bản được trích trong đặc kỹ thuật của khách hàng — trích ấn bản đã bị thay thế sẽ mời một phép thử lại. Khi hai phòng thí nghiệm bất đồng về một màng cản cao, chạy cùng hình học dưới gia đình phương pháp kia là một cách đối chiếu hợp lệ.
- Phương pháp chênh áp: mẫu thử ngăn khí thử và chân không, chênh áp không đổi 0,1 MPa, tốc độ lấy từ độ dốc tăng áp ổn định
- Hai đường dò: cảm biến áp suất nhạy (thông thường) và sắc ký khí; phần áp bằng công bố cùng ngày
- Điều kiện: 23 °C ± 2 °C, mẫu Φ97 mm dày ≤3 mm, ≥3 mẫu song song
- Độ dày ≥5 điểm mỗi mẫu; khí thử tinh khiết ≥99,5%; kết quả ba chữ số có nghĩa
- Đơn vị: cm³/(m²·24h·0,1 MPa); hệ số thấm = tốc độ truyền khí × độ dày
- Đối chiếu: ISO 15105-1:2007, ISO 2556, ASTM D1434 phương pháp A, JIS K7126-A